SURA 24

AN-NUR (ŚWIATŁO)

OKRES MEDYŃSKI

Sura An-Nur (Światło) została objawiona w szóstym roku hidżry (Emigracji), po wyprawie przeciwko plemieniu Banu al-Mustalik. Składa się z 64 wersetów. W kontekście ujawnienia niewinności Aiszy w obliczu obrzydliwej kampanii oszczerstw przeciwko niej sura niniejsza ustanawia kary za nielegalne kontakty płciowe, a także za zniesławienie. Zawiera również reguły dotyczące relacji pomiędzy kobietą a mężczyzną, członkami rodziny i społeczeństwa oraz Prorokiem, jego małżonkami a innymi wiernymi. Sura Światło ustanawia pewne wartości etyczne, które należy zachowywać w życiu społecznym, i wskazuje zasady dotyczące ubioru kobiet.

W IMIĘ BOGA MIŁOSIERNEGO, WSPÓŁCZUJĄCEGO!

(Oto) sura, którą zesłaliśmy i uczyniliśmy powinnością (przestrzeganie jej reguł); i w niej zesłaliśmy jasne wyłożenie (prawdy o wierze i niewierze), i naukę (dotyczącą życia ludzkiego), abyście się zastanawiali i byli (jej) świadomi.
Cudzołożnica i cudzołożnik^[1] – ukarzcie każde z nich karą chłosty stu pasów^[2],^[3]; i nie pozwólcie, ażeby współczucie dla nich powstrzymało was od wykonania prawa Bożego, jeśli prawdziwie wierzycie w Boga i w Dzień Ostatni^[4], i niech grupa wiernych będzie świadkiem poddania ich karze^[5].
Cudzołożnik (mężczyzna znany z podejmowania nielegalnych, pozamałżeńskich kontaktów płciowych) nie może poślubić nikogo innego, jak tylko cudzołożnicę (kobietę znaną z podejmowania nielegalnych, pozamałżeńskich kontaktów płciowych) albo bałwochwalczynię; co do cudzołożnicy zaś – to tylko cudzołożnik lub bałwochwalca mogą zawrzeć z nią związek małżeński. Wiernym zabronione jest postępowanie w inny sposób^[6].
A tych, którzy oskarżają cnotliwe i uczciwe kobiety (o nielegalne kontakty płciowe) i nie przyprowadzą czterech męskich świadków (mających zaświadczyć, że osobiście widzieli, jak było popełniane cudzołóstwo): wychłoszczcie osiemdziesięcioma razami i potem nie przyjmujcie już od nich nigdy żadnego świadectwa. Oni zaiste są ludźmi występnymi,
Za wyjątkiem tych, którzy potem żałują i poprawiają swe życie. Gdyż – zaprawdę – Bóg jest Przebaczający, Współczujący^[7].
A jeśli chodzi o tych, którzy oskarżają o cudzołóstwo własne żony, a nie mają innych świadków poza sobą, ci muszą zaświadczyć czterokrotnie przysięgą na Boga, że rzeczywiście mówią prawdę.
A za piątym razem, ażeby spadło nań przekleństwo Boga, jeśli kłamią.
Kara będzie odwrócona od żony, jeśli zaświadczy czterokrotnie przysięgając na Boga, że (jej) mąż z pewnością kłamie.
A za piątym razem, ażeby gniew (potępienie) Boga spadł na nią, jeśli (jej) mąż mówi prawdę^[8].
Jeśliby nie łaska Boga dla was i Jego Miłosierdzie; i to, że Bóg jest Jedynym, który otwiera drogę do skruchy i nagradza ją łaskawym przebaczeniem i dodatkową nagrodą, i że jest Mądry (nie moglibyście rozwiązać waszych problemów sprawiedliwie i rozsądnie)^[9].
Z pewnością ci, którzy wymyślili i głosili oszczerstwo (przeciwko Aiszy, żonie Wysłannika), są grupą spośród was. Jednakże nie uważajcie tego zdarzenia za coś dla was złego; raczej jest ono dla was dobre^[10]. (A co do zniesławiających, to) każdy z nich zgromadził grzechy proporcjonalnie do swojej winy; a ten, kto ma w niej największy udział^[11], dozna kary ogromnej.
Dlaczego, kiedy o tym usłyszeliście, wierzący mężczyźni i kobiety, nie myśleliście o sobie nawzajem dobrze^[12] i nie oświadczyliście: „To jest oszczerstwo oczywiste”?
Dlaczego nie przyprowadzili czterech świadków (aby nimi wesprzeć swe oskarżenie)? Skoro nie przyprowadzili świadków, to – zaiste – są kłamcami w obliczu Boga.
Gdyby nie łaska Boga dla was i Jego miłosierdzie w tym świecie i w życiu ostatecznym, dotknęłaby was, zaiste, potężna kara ze względu na to, na co sobie pozwoliliście (za udział w szerzeniu kłamliwych pogłosek).
Pomyślcie tylko, jak podjęliście to swymi językami, jeden od drugiego, i wypowiadaliście własnymi ustami to, o czym nie mieliście żadnej wiedzy. Uważaliście to za drobnostkę, gdy tymczasem u Boga to rzecz najcięższa.
Dlaczego, kiedy o tym usłyszeliście, nie powiedzieliście: „Nie należy do nas mówienie o tym. Jesteś pełen Chwały (o, Boże)! Oto zniesławienie straszne”.
Bóg ostrzega was, abyście nigdy nie powtarzali czegoś podobnego, jeśli jesteście (prawdziwie) wierzącymi.
On wyjaśnia wam w sposób jasny Swoje nauczanie i drogowskazy na Swej Ścieżce. Bóg jest Wszechwiedzący, Mądry.
Dla tych, którzy pragną, ażeby nieprzyzwoitość rozprzestrzeniała się pośród wierzących, jest z pewnością kara bolesna w tym świecie i w życiu ostatecznym. Bóg zna (dokładnie prawdę i naturę wszystkich rzeczy), lecz wy nie wiecie.
Gdyby nie łaska Boga dla was i Jego Miłosierdzie; i to, że Bóg jest Litościwy i Współczujący (w sposób szczególny dla Swych wierzących sług; jakże straszliwe konsekwencje miałoby to zło w waszej wspólnocie)!
O wy, którzy wierzycie! Nie postępujcie śladami Szatana! Kto kroczy śladami Szatana (powinien wiedzieć, że) Szatan uparcie nawołuje do tego, co nieprzyzwoite i haniebne, i do tego wszystkiego, co złe. Gdyby nie Szczodrość Boga wobec was i Jego Miłosierdzie, nikt spośród was nie osiągnąłby czystości. Bóg jednak oczyszcza, kogo zechce. Bóg jest Słyszący, Wszechwiedzący^[13].
Niech ci spośród was, którzy zostali pobłogosławieni łaskami (Boga) i zasobami (majątkiem), nie przysięgają, że nie będą już udzielać (wsparcia) swoim krewnym, potrzebującym i tym, którzy wyemigrowali dla Sprawy Boga (nawet jeśli ucierpieli z ich powodu). Niech raczej wybaczą i poniechają (takiego postępowania). Czy nie pragniecie, ażeby Bóg wam przebaczył? Bóg jest Przebaczający, Współczujący.
Ci, którzy fałszywie oskarżają niewinne kobiety, wierzące i nieświadome nawet krętych dróg zepsucia, są przeklęci w tym świecie i w życiu przyszłym; i dla nich jest kara ogromna.
W Dniu, kiedy ich własne języki, ręce i stopy zaświadczą przeciwko nim o tym, co czynili.
Tego Dnia Bóg odpłaci im w pełni to, na co zasłużyli, i dowiedzą się, że Bóg jest Absolutną Prawdą (przed Nim nic się nie ukryje i On sprawia, że prawda staje się oczywista).
(Z zasady) zepsute kobiety są dla zepsutych mężczyzn, a zepsuci mężczyźni – dla zepsutych kobiet; tak jak dobre, czyste kobiety są dla dobrych, czystych mężczyzn, a dobrzy, czyści mężczyźni – dla dobrych, czystych kobiet. (Ze względu na czystość i niewinność pochodzącą z ich wiary) tacy są niewinni wszystkiego tego, co złe języki mogą im wkładać w usta. Dla nich jest przebaczenie i szlachetne, szczodre zaopatrzenie (Rizqun Karim – Raj).
O wy, którzy wierzycie! Nie wchodźcie do domów innych niż swoje własne, dopóki nie upewnicie się o pozwoleniu ich mieszkańców i nie pozdrowicie ich słowami pokoju. Takie postępowanie jest dla was dobre i właściwe – byście pamiętali (o uprzejmości i dobrym zachowaniu).
A jeśli nikogo w nich nie zastaniecie, nie wchodźcie do nich, dopóki nie otrzymacie zezwolenia na wejście. Jeśli zostaniecie poproszeni, ażeby odejść, to odejdźcie (i nie czujcie się obrażeni). To dla was czystsza droga. Bóg ma pełną wiedzę o wszystkim, co czynicie^[14].
Nie popełnicie grzechu, jeśli wejdziecie do domów niezamieszkałych, jeśli są dla was użyteczne. (Zawsze jednak miejcie świadomość, że) Bóg wie, co ujawniacie (z działań i intencji) i co skrywacie.
Powiedz wierzącym mężczyznom, że powinni powstrzymywać swoje spojrzenia (i nie wpatrywać się w kobiety, które mają prawo poślubić, ani w intymne części ciała), a także strzec swych intymnych części ciała i niewinności^[15]. To dla nich czystsze. Zaprawdę, Bóg jest w pełni świadom tego, co czynią.
I powiedz wierzącym kobietom, że one (także) powinny powstrzymywać swoje spojrzenia (i nie wpatrywać się nawet w tych mężczyzn, których mają prawo poślubić, ani w ich intymne części ciała) i strzec swoich intymnych części ciała^[16], i że nie powinny pokazywać swych wdzięków, oprócz tego, co jest widoczne^[17]; i niech zakrywają swymi welonami piersi^[18], i (powiedz im) niech nie pokazują swych wdzięków nikomu, prócz swych mężów lub swych ojców (dziadków, stryjów i wujów), lub ojców swych małżonków albo ich synów, albo synów swych mężów (zarówno ich własnych, jak i pasierbów lub wnuków), albo ich braci (a także braci mlecznych i przyrodnich), i synów ich braci lub synów ich sióstr, albo muzułmanek i kobiet o dobrym prowadzeniu się, z którymi przestają albo tych (niewolnic), które posiada ich prawica; albo (starych) męskich służących, którzy wolni są od pożądania; oraz małych dzieci, które są jeszcze nieświadome kobiecości. Nie powinny również stawiać swoich stóp tak (i zachowywać się w taki sposób), ażeby ściągały uwagę na swoje wdzięki (i pobudzały namiętność mężczyzn). O, wierni! Zwróćcie się wszyscy ku Bogu, okazując skruchę, abyście mogli osiągnąć prawdziwą pomyślność.
Żeńcie tych spośród was, którzy są samotni (zarówno mężczyzn, jak i kobiety), oraz tych spośród waszych niewolników i niewolnic, którzy są prawymi ludźmi (i nadają się do małżeństwa). Jeśli są biedni, Bóg obdarzy ich w sposób wystarczający ze Swej szczodrości. Bóg jest w Swym Miłosierdziu Wszechobejmujący, Wszechwiedzący^[19].
Niech ci, którzy nie mogą sobie pozwolić na małżeństwo, zachowują niewinność, dopóki Bóg ze Swej szczodrości nie obdarzy ich wystarczającymi środkami^[20]. A jeśli ktoś spośród tych, których posiadają wasze prawice, pragnie zawrzeć z wami kontrakt w celu nabycia wolności, to zawrzyjcie z nim ów kontrakt, jeśli wiecie, że jest uczciwy (i potrafi zarobić na życie bez żebrania i stanie się dobrym, wolnym obywatelem)^[21]. Pomóżcie mu z majątku Boga, którym On was obdarzył. I nie zmuszajcie waszych niewolnic do prostytucji, szukając (ulotnych) korzyści w życiu tego świata, skoro pragną pozostać cnotliwe. Jeśli zaś ktoś je zmusi do prostytucji, to Bóg będzie wobec nich Przebaczający, Współczujący (gdyż zostały poddane takiemu przymusowi).
Zaprawdę, zesłaliśmy wam Objawienia, które ukazują prawdę w sposób jasny i oświetlają waszą drogę, a także przykłady z (dziejów) tych, którzy przeminęli przed wami, i napomnienie dla bogobojnych i pobożnych (Al-Muttaqun).
Bóg jest Światłością Niebios i Ziemi. Jego Światło można przyrównać do niszy, w której jest lampa: lampa znajduje się w krysztale, a kryształ jaśnieje jak perlista, promieniejąca gwiazda. Została zapalona od oliwy z błogosławionego drzewa oliwnego, które nie jest ani ze Wschodu, ani z Zachodu. Oliwa sama niemal jaśniałaby światłem, choćby nie tknął jej ogień: światłość nad światłością. Bóg jest Przewodnikiem ku Swej Światłości dla tego, dla kogo zechce. Bóg przytacza ludziom przenośnie. Bóg ma pełną wiedzę o każdej rzeczy^[22].
(To Światło najłatwiej odnaleźć tam, gdzie znajdują się prowadzeni przez Boga wierni) w pewnych domach (zwykle skrytych przed ludzkimi oczyma), dla których Bóg dał zaopatrzenie i nakazał, ażeby zostały wzniesione i by cieszyły się poważaniem; i w których wspominane i wzywane jest Jego Imię. Wychwalają w nich Boga o poranku i w porze wieczornej,
Ludzie (wyjątkowego ducha), których ani handel, ani wymiana (ani żadne inne zajęcia tego świata) nie zdołają odwieść od wspominania Boga, wykonywania modlitw w zgodzie z ich warunkami i płacenia zakatu (oczyszczających datków na dobroczynność); oni lękają się Dnia, kiedy wszystkie serca i oczy zostaną odwrócone^[23].
Bóg nagrodzi ich według najlepszych czynów, jakich kiedykolwiek dokonali, i doda im jeszcze ze Swojej Szczodrości (więcej niż na to zasłużyli). Bóg daje zaopatrzenie ponad wszelką miarę temu, komu zechce^[24].
A co do niewierzących, to wszelkie ich czyny są jak miraż na pustyni, o którym człowiek spragniony sądzi, że to woda, aż dotrze do tego miejsca i niczego tam nie znajdzie. Znajdzie zaś w pobliżu Boga, który odpłaci mu tak, jak na to zasługuje. Bóg jest szybki w rozrachunku.
Uczynki ich podobne są też do zasłon ciemności, okrywających bezdenne morze aż do jego głębin, przykrytych falami, które również pokrywają fale, a nad nimi (ciemne) chmury. Ciemność na ciemności; i kiedy człowiek wyciągnie swą rękę, to ledwie może ją dostrzec. A komu Bóg nie przyznał światła, dla tego światło nie istnieje^[25].
Czy nie widzisz, że Boga wychwala wszystko to, co jest w niebiosach i na ziemi, i ptaki fruwające z rozpostartymi skrzydłami w szeregach? Każde stworzenie zna swój sposób modlitwy i wysławiania (Boga). Bóg ma pełną wiedzę o wszystkim, co czynią.
Do Boga należy władza nad niebiosami i nad ziemią; i do Boga nastąpi ostateczny powrót.
Czy nie widzisz, że Bóg łagodnie kieruje chmurami, potem je łączy, (doprowadzając do końca kształtowanie się obiegu wody pomiędzy nimi)^[26], a następnie obraca je w gęstą masę, po czym widzisz, jak krople deszczu wydostają się z ich środka. On zsyła grad z nieba, z obładowanych śniegiem gór (chmurowych), i smaga nim, kogo zechce, a odwraca go, od kogo zechce. Blask błyskawicy nieomal pozbawia wzroku^[27].
Bóg sprawia, że noc następuje po dniu. Zaiste, w tym jest nauka dla tych, którzy mają moc widzenia.
Bóg stworzył każdą żywą istotę z wody^[28]. Pomiędzy żywymi istotami są takie, które czołgają się na brzuchu; a także takie, które chodzą na dwóch nogach; i takie, które chodzą na czterech. Bóg stwarza, cokolwiek zechce. Zaiste, Bóg ma pełną władzę nad każdą rzeczą.
Zaprawdę, zesłaliśmy Objawienia, które ukazują prawdę w sposób jasny i oświetlają waszą drogę. Bóg prowadzi, kogo zechce, ku Prostej Ścieżce.
Oni mówią: „Uwierzyliśmy w Boga i w Wysłannika, i obiecaliśmy (im) posłuszeństwo”; potem jednak część z nich się odwraca (zaprzeczając swymi czynami wierze). Tacy nie są wierzący.
A gdy są wzywani do Boga i Jego Wysłannika, ażeby Wysłannik rozsądził pomiędzy nimi – zobacz – jak część z nich odwraca się z odrazą.
Gdyby słuszność była po ich stronie, to przyszliby, chętnie ją przyjmując.
Czy w ich sercach jest choroba (która psuje ich wolę i charakter)? Albo – czy padli łupem zwątpienia? Czy też może lękają się, że Bóg i Jego Wysłannik postąpią z nimi niesprawiedliwie? Nie, prawda jest taka, że oni sami są ludźmi występnymi.
Jedyne, co mówią (prawdziwie) wierzący, gdy są wzywani do Boga i Jego Wysłannika, ażeby Wysłannik rozsądził pomiędzy nimi, to słowa: „Usłyszeliśmy i jesteśmy posłuszni”. Tacy są ci, którzy osiągną pomyślność^[29].
Kto jest posłuszny Bogu i Jego Wysłannikowi, i jest ogarnięty bojaźnią bożą, i trzyma się z dala od nieposłuszeństwa względem Boga, pełen pobożności – ten jest zaiste tym, który osiągnie sukces.
Oni (obłudnicy) składają na Boga swe najbardziej uroczyste przysięgi, że – jeślibyś im kiedykolwiek nakazał – to oni by z pewnością wyruszyli (walczyć w Bożej sprawie). Powiedz im: „Nie przysięgajcie. To, czego się od was oczekuje, to właściwe posłuszeństwo. (Przeto czyńcie to, co inni szczerze wierzący; powinniście poza tym wyruszyć, kiedy padnie rozkaz – bez okazywania fałszywej egzaltacji). Bóg jest w pełni świadomy tego, co czynicie”.
Powiedz: „Bądźcie posłuszni Bogu i bądźcie posłuszni Wysłannikowi”^[30]. Lecz (o, ludzie) jeśli odwrócicie się od Wysłannika (to bądźcie świadomi tego, że) na nim spoczywa odpowiedzialność tylko za to, co zostało nań nałożone, a na was spoczywa jedynie odpowiedzialność za to, co na was zostało nałożone. Jeśli jednak będziecie posłuszni, to zostaniecie poprowadzeni (ku prawdzie). Na Wysłanniku spoczywa tylko pełne i jasne głoszenie Posłannictwa.
Bóg obiecał tym spośród was, którzy uwierzą i będą czynić dobre, prawe dzieła, że z całą pewnością wyznaczy ich namiestnikami na ziemi (w miejsce tych, którzy są u władzy obecnie), tak jak wyznaczył tych (mających takie same cechy), którzy byli przed nimi; i że – na pewno – umocni im religię, którą (wybrał) i zatwierdził dla nich, i zastąpi ich obecny stan pełen lęku bezpieczeństwem (i będą mogli praktykować swą religię swobodnie i w pokoju). Oni oddają cześć jedynie Mnie, nie przydając Mi nikogo za współtowarzyszy (w wierze, czci i władzy kierowania ich życiem). Lecz ktokolwiek potem odwróci się z niewdzięcznością (i niewiarą), ten zaprawdę jest (człowiekiem) występnym (Fasiqun).
Wykonujcie modlitwę (salat) zgodnie z jej warunkami, płaćcie zakat (obowiązkowe, oczyszczające datki na dobroczynność) i bądźcie posłuszni Wysłannikowi, byście mogli zyskać miłosierdzie (i dobre, cnotliwe życie na tym świecie, a wieczne szczęście w życiu ostatecznym)^[31].
Nie sądźcie, że niewierzący są w stanie zniweczyć (Naszą wolę) na ziemi. Ich ostatnim miejscem schronienia będzie Ogień (piekielny); jakże zła jest to przystań!
O wy, którzy wierzycie! Ci, których posiadają wasze prawice (jako niewolników i niewolnice), a także ci spośród was (wasze dzieci), którzy nie osiągnęli jeszcze wieku dojrzewania, niech proszą o wasze pozwolenie (zanim wejdą do waszego osobistego pomieszczenia, pokoju) trzykrotnie (w ciągu dnia): przed modlitwą (wykonywaną) o brzasku (salat al-fadżr), gdy spoczywacie bez ubrań w południowej porze, a także po modlitwie nocnej (salat al-isza). To są trzy pory waszej prywatności. Poza nimi nie zawinicie ani wy, ani oni, jeśli wejdą bez pozwolenia – oni mają (przecież) krzątać się wokół was (a wy wokół nich) – odwiedzając się nawzajem. Tak oto Bóg objaśnia wam (nauki, jakie zawierają) Objawienia. Bóg jest Wszechwiedzący, Mądry.
A kiedy wasze dzieci dojdą już do okresu dojrzewania, niech (także) proszą was o pozwolenie (kiedykolwiek będą chciały wejść do waszego osobistego pokoju), tak samo jak proszą o nie te (dzieci), (które osiągnęły ten wiek) przed nimi. Tak oto Bóg objaśnia wam (nauki, jakie zawierają) Objawienia. Bóg jest Wszechwiedzący, Mądry.
Kobiety w podeszłym wieku, które mają już za sobą okres rodzenia dzieci i nie odczuwają już pożądania płciowego, nie popełnią grzechu, jeśli zrzucą wierzchnie szaty, nie ukazując jednak swych wdzięków. Lecz lepiej dla nich, jeśli powstrzymają się od tego. Bóg wszystko słyszy, jest Wszechwiedzący.
Nie ma żadnych ograniczeń dla niewidomego ani dla chromego, ani dla chorego (jeśli zje dla zaspokojenia swych potrzeb, nie czyniąc żadnej szkody, ani nic nie marnując z pożywienia, w domu zdrowej, dobrze sytuowanej osoby), ani dla was (w potrzebie i bez uprzedniego zaproszenia), abyście posilili się w domach waszych współmałżonków i dzieci lub w domach waszych ojców, albo w domach waszych matek, lub też w domach waszych braci, i w domach waszych sióstr, i w domach waszych stryjów, i w domach waszych stryjenek, a także w domach waszych wujów, i w domach waszych ciotek, oraz w domach, będących w waszej pieczy, albo w domu któregoś z waszych przyjaciół (którzy powinni być szczęśliwi widząc, że czujecie się swobodnie, jedząc w ich domu). Nie będzie waszym grzechem, jeśli będziecie jeść razem albo osobno. Lecz jeśli wchodzicie do któregoś z tych domów, to pozdrawiajcie się nawzajem czystym i dobrym pozdrowieniem, wyznaczonym przez Boga (as-salamu ‘alajkum). Tak oto Bóg objaśnia wam (nauki, jakie zawierają) Jego Objawienia, abyście mogli (je) rozważać i pojąć^[32].
Jedynie ci są prawdziwymi wiernymi, którzy wierzą w Boga i Jego Wysłannika i którzy, kiedy znajdują się z nim dla wspólnej sprawy, nie odchodzą, zanim nie otrzymają jego pozwolenia. Zaiste ci, którzy proszą cię o pozwolenie, są tymi, którzy prawdziwie wierzą w Boga i Jego Wysłannika. Przeto jeśli oni poproszą cię o pozwolenie w jakiejś ich sprawie, udziel pozwolenia temu z nich, komu zechcesz i proś Boga o przebaczenie ze względu na nich. Zaprawdę, Bóg jest Przebaczający, Współczujący^[33].
Nie traktujcie wzywania i modlitw za was tak samo jak waszego wzywania i modlitw za siebie nawzajem. Zaprawdę, Bóg zna dobrze tych z was, którzy wykradają się pod osłoną innych. Niech strzegą się ci, którzy postępują wbrew rozkazom Wysłannika, ażeby nie spadła na nich ciężka próba^[34] albo żeby nie dotknęła ich kara bolesna.
Strzeżcie się: do Boga należy wszystko to, co jest w niebiosach i na ziemi. On dobrze zna stan, w jakim się znajdujecie. I (do niego należy) Dzień, kiedy to zostaniecie do Niego sprowadzeni z powrotem; potem On sprawi, że zrozumiecie wszystko to, co czyniliście (na tym świecie). Bóg ma pełną wiedzę o każdej rzeczy.

Koran używa tego samego terminu, zina, na określenie zarówno kontaktów płciowych bez ślubu, jak i cudzołóstwa. Czy dane osoby są zamężne i żonate, czy też nie, Koran uznaje każdy rodzaj niedozwolonego obcowania płciowego za zina. Kary są jednak różne.

Cudzołóstwo i rozwiązłość są uznawane za grzech we wszystkich religiach. Biblia orzeka karę śmierci dla obojga: cudzołożnika i cudzołożnicy (Księga Kapłańska, 20:10; Księga Powtórzonego Prawa, 22:22). Jednakże koraniczna definicja cudzołóstwa jest bardzo różna od biblijnej. Zina, według Koranu, to angażowanie się mężczyzny i kobiety, czy to w stanie małżeńskim, czy też nie, w relacje pozamałżeńskie. Biblia traktuje jako cudzołóstwo (zina) jedynie kontakty pozamałżeńskie zamężnej kobiety (Kapłańska 20:10; Powt. Prawa, 22:22; Przysłów, 6:20-35; 7:1-27).

Zgodnie z definicją biblijną, jeśli żonaty mężczyzna ma kontakty płciowe z niezamężną kobietą, to jest to jedynie pożycie pozamałżeńskie. Obcowanie mężczyzny z niezamężną kobietą nie jest uznawane w ogóle za przestępstwo, niezależnie od tego, czy mężczyzna jest żonaty, czy nie. Regulacje talmudyczne tej kwestii wyglądają następująco:

Jeśli mężczyzna uwiedzie dziewicę, która nie została jeszcze obiecana na żonę dla kogoś innego, i obcuje z nią fizycznie, musi zapłacić wiano i ma ją poślubić. Jeśli jej ojciec odmówi oddania mu jej, to i tak ów mężczyzna musi zapłacić wiano za dziewicę (Wyjścia, 22:16-17) w wysokości 50 szekli srebra. Należy tę karę uiścić bezpośrednio do rąk ojca dziewicy (Powt. Prawa, 22:28-29). Jeśli jednak dziewica jest córką kapłana (bądź rabina), to mężczyzna ma być powieszony, natomiast dziewczyna – spalona żywcem (Everyman’s Talmud, 319-320).

Prawo judaistyczne jest pod tym względem niemal identyczne z kodeksem hinduistycznym. W hinduizmie jednak jest tak, że jeśli dziewczyna należy do kasty wyższej, a mężczyzna – do niższej, to dziewczyna ma być wypędzona z domu, a mężczyźnie amputuje się kończyny (Dharma Shastra, rozdz. 8, 365-366). Jeśli dziewczyna należy do kasty braminów, to mężczyzna ma być spalony żywcem (tamże, 377).

Wedle Biblii (prawo żydowskie) przestępstwo cudzołóstwa popełniane jest tylko wtedy, gdy mężczyzna obcuje fizycznie z zamężną kobietą. W tym przypadku mężczyzna jest uznawany za cudzołożnika, bez względu na to, czy jest żonaty czy nie, a kobieta – za cudzołożnicę. Krótko mówiąc, cudzołóstwo jest niedozwolonym obcowaniem płciowym, w którym uczestniczy zamężna kobieta. Według Biblii, relacje pozamałżeńskie żonatego mężczyzny nie są same w sobie przestępstwem. Wyjaśnienie tej regulacji znajdujemy w Encyclopaedia Judaica, zgodnie z którą żona była uznawana za własność męża, a cudzołóstwo stanowiło pogwałcenie jego wyłącznych praw do małżonki. Ta natomiast, jako przedmiot posiadania męża, nie cieszyła się takimi prawami wobec niego (zob. Jeffrey H. Togay, „Adultery”, Encyclopaedia Judaica, 2, co. 313. Por. także Judith Plaskow, Standing again at Sinai: Judaism form a Feminist Perspective, 170).

Mężczyzna zatem, który obcuje fizycznie z kobietą zamężną, narusza własność innego mężczyzny i w związku z tym musi zostać ukarany.

Do dnia dzisiejszego w Izraelu jest tak, że jeśli żonaty mężczyzna angażuje się w kontakty fizyczne z kobietą niezamężną, to jego dzieci z tą kobietą uznawane są za ślubne. Jeśli jednak kobieta zamężna podejmuje kontakty płciowe z innym mężczyzną, żonatym bądź nie, to jej dzieci z takich relacji są uznawane za nieślubne i nie wolno im poślubiać żadnego Żyda, za wyjątkiem konwertyty bądź osoby pochodzącej ze związku nieślubnego. Ten zakaz obowiązuje aż do zstępnych w dziesiątym pokoleniu, kiedy to, jak się sądzi, plama cudzołóstwa najpewniej wyblaknie (Lesley Hazleton, Israeli Women, The Reality behind the Myths, 41-42).

A oto inne zawarte w Biblii przepisy dotyczące niedozwolonego obcowania fizycznego:

Jeśli mężczyzna ma kontakt płciowy z niewolnicą obiecaną innemu mężczyźnie, ale niewykupioną ani niewyzwoloną, to ów postępek musi zostać ukarany. Nie będzie to jednak kara śmierci, gdyż kobieta jest niewolna (Kapłańska, 19:20).

Jeśli mężczyzna spotka w mieście dziewicę obiecaną komuś za żonę i obcuje z nią fizycznie, to powinniście zaprowadzić obydwoje do bramy tego miasta i ich ukamienować; dziewczynę, ponieważ była w mieście, a nie krzyczała o pomoc, a mężczyznę, gdyż zbezcześcił cudzą żonę. Musicie wyplenić spośród siebie zło. Jeśli jednak mężczyzna spotka dziewczynę obiecaną komuś za żonę poza miastem i ją zgwałci, to umrzeć winien tylko mężczyzna, który to uczynił (Powt. Prawa, 22:23-26).

W chrześcijaństwie (choć Stary Testament jest uznawany za Pismo kanoniczne obok Nowego Testamentu) w wypadku, gdy mają miejsce kontakty fizyczne pomiędzy nieżonatym mężczyzną i niezamężną kobietą, jest to z pewnością uznawane za grzech, ale czyn nie spełnia warunków przestępstwa. Jeśli jednak któreś z dwojga bądź oboje są w stanie małżeńskim, to ich relacje płciowe są przestępstwem. Tym jednak, co stanowi o grzechu, jest w o wiele większym stopniu pogwałcenie związku małżeńskiego, niż sam fakt niedozwolonego kontaktu płciowego. Jedynym skutkiem prawnym takiego aktu jest możliwość zażądania przez żonę separacji od niewiernego męża. To samo dotyczy sytuacji, w której małżonka zdradza swego męża.

Współczesne ustawodawstwo zachodnie jest pod tym względem oparte na koncepcjach chrześcijańskich. Obcowanie płciowe osób niezwiązanych węzłem małżeńskim jest uznawanie co najwyżej za niewłaściwe, nie traktuje się go zaś jako przestępstwa – o ile jedna ze stron nie użyła siły. Jeśli zaś ktoś podejmuje kontakty fizyczne z żoną (mężem) innej osoby, to strona pokrzywdzona może wnosić o rozwód.

Islam uznaje każdy niedozwolony kontakt cielesny za samoistne przestępstwo. Jeśli taki akt zostanie dokonany przez osobę zamężną (żonatą), to przestępstwo staje się poważniejsze. Wynika to stąd, że osoba będąca w związku małżeńskim wciąż ucieka się do niedozwolonych sposobów zaspokojenia swoich potrzeb płciowych, choć może to czynić w sposób legalny, tzn. w ramach małżeństwa.

Niedozwolone kontakty płciowe są postrzegane przez islam jako przestępstwo, które – jeśli się go nie ukróci – sięga samych podstaw osobowości człowieka, jego rodziny i społeczeństwa. Przetrwanie ludzkości wymaga tego, aby kontakty płciowe pozostawały w swoich dozwolonych granicach. Zdrowy człowiek nie spożywa pokarmów dla samego ich spożywania, ale dla zapewnienia trwania swojej egzystencji. Podobnie popęd płciowy ludzkość otrzymała po to, by mogła trwać na ziemi. Przyjemność związana z jego zaspokajaniem jest swego rodzaju płatnością „z góry”, a nie celem samym w sobie. W celu ochrony ludzi przed szkodliwymi skutkami niedozwolonych kontaktów płciowych islam nie ogranicza się jedynie do sankcji prawnych. Stara się zamknąć całkowicie drzwi dla tego rodzaju praktyk poprzez wartości duchowe, moralne i społeczne, które propaguje, a także poprzez zasady, które ustanowił. Jednocześnie pozostawia miejsce dla wolnej woli człowieka. Istoty ludzkie są na tym świecie poddawane próbie, aby mogły rozwijać swoje wrodzone zdolności i ulepszać świat zgodnie ze standardami, które ustanowił Bóg. W ten sposób mogą osiągnąć poziom doskonałości, właściwy dla wiecznego życia w szczęściu (Według al-Maududiego, 6:149-159).

Islam nie tylko wpaja w nasze serca miłość Boga i lęk przed Nim, daje nam świadomość życia wiecznego (w Raju bądź w Piekle), doskonali nas duchowo i moralnie, ale również czyni wszystko, aby małżeństwo było łatwe do zawarcia. Dzięki temu poszczególne pokolenia nie są zanieczyszczone niedozwolonym obcowaniem płciowym. Poza tym jeśli któraś ze stron uzna, że występuje całkowita niezgodność i niemożliwość porozumienia w obrębie małżeństwa, to może uciec się do rozwodu.

Islam stara się także usunąć czynniki prowadzące ludzi do podejmowania niedozwolonych kontaktów płciowych bądź dające ku temu okazję. Zabrania więc obsceniczności oraz swobodnego przebywania obu płci obok siebie, nakazuje kobietom zakrywanie się i zabrania im pokazywać publicznie swoich wdzięków. Nakazuje jednocześnie obu płciom obniżać wzrok przy spotkaniu.

Islam stawia sobie za cel oczyszczenie jednostki i społeczeństwa. Podobnie jak człowiek myśli najpierw o zapobieganiu, a dopiero potem o leczeniu, tak i islam najpierw chce zapobiegać przestępstwom i zbrodniom. Przeciwko zaś temu, czemu się nie udało zapobiec, islam zaleca zastosowanie szczególnego rodzaju odpowiedzi. (Bardziej szczegółowe omówienie muzułmańskiego prawa karnego, zob. sura 2, przyp. 131; sura 4, przyp. 6). ↑
Kara ustanowiona za obcowanie płciowe bez ślubu to chłosta – sto razów. Dotyczy to zarówno mężczyzny, jak i kobiety. Oryginalne słowo określające chłostę, razy, to dżalda, które pochodzi od dżild – „skóra”. W związku z tym wszyscy lingwiści i komentatorzy Koranu uznają, że skutki chłosty muszą się ograniczać do skóry i nie mogą obejmować „wycinania” spod niej ciała. Bicz do chłosty powinien być przeciętny, ani zbyt gruby, ani zbyt cienki, a sama chłosta – średniej intensywności. Kalif Umar, niech Bóg będzie z niego zadowolony, zwykł był pouczać osoby wykonujące karę chłosty: „Uderzaj tak, aby nie odkryć swojej pachy” (al-Dżassas, 3:45). Inne warunki chłosty można odnaleźć w opracowaniach prawa islamskiego. ↑
Jak powiedziano wyżej, kara chłosty stu razów przeznaczona jest dla osób nieznajdujących się w związku małżeńskim, które są winne niedozwolonego obcowania płciowego. Wynika to w sposób oczywisty z odpowiednich wersetów koranicznych, włączając obecnie omawiany. Pierwsze wersety dotyczące niedozwolonych kontaktów płciowych znajdujemy w surze an-Nisa: A jeśli chodzi o te wasze kobiety, które popełnią czyn nieprzyzwoity (cudzołóstwo), to musi być czterech męskich świadków spośród was, którzy (widzieli ich podczas popełniania owego uczynku i) zaświadczą przeciwko nim (w ciągu następnego miesiąca w mieście, a pół roku na wsi). Jeśli oni rzeczywiście złożą świadectwo, to trzymajcie je w odosobnieniu w ich domach, aż zabierze je śmierć bądź Bóg otworzy dla nich jakąś inną drogę. A jeśli dopuszczą się tego dwoje spośród was, to ukarzcie oboje chłostą i surowymi słowami; jeśli jednak żałują, okazując skruchę i się poprawią, to odstąpcie od nich. Oto Bóg jest Tym, który przyjmuje żal za grzechy i odpłaca go szczodrym przebaczeniem i dodatkową nagrodą, Współczującym (4:15-16).

Wtedy, gdy zostały objawione te dwa wersety, jako krok ku zdecydowanemu zakazowi pozamałżeńskich kontaktów płciowych i zapobieganiu im, islam nakazał, aby osoby winne takich czynów były napominane i karane chłostą, a kobiety przetrzymywane w swoich domach w celu zapobieżenia prostytucji. Stwierdzenie: bądź Bóg otworzy dla nich jakąś inną drogę oznaczało, że przyjdzie nowe uregulowanie tej sprawy. To nowe uregulowanie obejmowało karę chłosty 100 razów dla osób niebędących w związku małżeńskim, kara dla żonatych (mężatek) została zaś ustanowiona przez Sunnę.

Islam ustanowił pewne warunki ustalania faktu popełnienia przestępstwa zina (cudzołóstwa i pozamałżeńskiego obcowania płciowego), które podlega karze. Te warunki można znaleźć w odpowiednich opracowaniach, np. al-Maududi, 6:166-173. ↑
Bóg ostrzega wiernych przed niewłaściwym współczuciem, które by mogło powstrzymać ich przed wprowadzaniem w życie ustanowionych przez Niego praw. Nikt nie może być bardziej współczujący wobec stworzeń niż ich Stwórca.

Wszystko we wszechświecie mówi o współczuciu i obiecuje współczucie, i dlatego Uniwersum stanowi swego rodzaju symfonię współczucia. Istoty ludzkie są odpowiedzialne za to, by okazywać współczucie wszystkim innym istotom: to wymóg człowieczeństwa. Im więcej współczucia człowiek okazuje, tym szlachetniejszy się staje. Im bardziej skłania się ku nieprawości, prześladowaniu i okrucieństwu, tym bardziej okrywa się niesławą i przynosi hańbę swemu rodzajowi.

Słyszeliśmy od Proroka, jak współczucie umożliwiło kobiecie trudniącej się nierządem wejść do Raju, gdyż ulitowała się nad psem umierającym z pragnienia i dała mu pić. Inna kobieta została skazana na męki piekielne ze względu na to, że zamęczyła kota, nie karmiąc go ani nie pozwalając mu samemu szukać pożywienia – aż umarł z głodu (al-Buchari, „al-Anbija”, 54).

Współczucie jednak, tak jak wszystko inne, musi być zrównoważone. Przykład takiej równowagi znajdujemy w działaniu wody pitnej. Tlen i wodór, zmieszane w odpowiednich proporcjach, tworzą jedną z najistotniejszych dla życia substancji. Jeśli jednak ta proporcja się zmienia, każdy z tych pierwiastków odzyskuje swój pierwotny charakter i staje się ponownie łatwopalny. Podobnie niezwykle ważne jest odpowiednie wymierzenie współczucia i wiedza o tym, kto na nie zasługuje. Współczucie dla wilka zaostrza jego apetyt, toteż ów, nie będąc kontent z tego, co otrzymał, żąda jeszcze więcej. Współczucie dla buntownika czyni go bardziej agresywnym i zachęca do napaści na innych. Nie byłoby właściwe okazywać współczucie dla tego, kto czerpie swoją sadystyczną przyjemność z trucia innych. Powinniśmy zatem znaleźć właściwe miejsce dla współczucia i nigdy nie twierdzić, że jesteśmy bardziej współczujący niż Współczujący Bóg.

Jeśli ktoś zmienia Boże prawo ze względu na społeczną pozycję winowajcy, to jest to jedno z największych przestępstw. Wysłannik oświadczył: „O, ludzie! Jedną z przyczyn, dla których część społeczności przed wami wyginęła, było to, że jeśli kradzież popełnił ktoś szanowany w społeczności, to ludzie go oszczędzali, karali zaś kogoś innego z powodu swojej słabości” (al-Buchari, „Hudud”, 11; Muslim, „Hudud”, 8). ↑
Kara za zina powinna być wykonywana publicznie, w obecności co najmniej czterech osób. Główna zaleta takiego postępowania polega na tym, że powstrzymuje to władzę przed działaniem z niewłaściwą surowością bądź pobłażliwością. Taki warunek zapewnia wykonanie kary, jak tego wymaga Prawo. Pobudza również w winowajcy poczucie wstydu i pomaga zapobiegać ponownemu popełnieniu przezeń tego samego przestępstwa. Stanowi też naukę dla innych ludzi. ↑
Wierzący mężczyzna lub kobieta nie mogą poślubić osoby, która jest znana z popełniania zina, tzn. tego, kto został ukarany za to przestępstwo, a potem nie żałował i nie poprawił się. Poślubienie takiego człowieka nie dałoby się pogodzić z wiarą. Jest więc oczywiste, że ów zakaz dotyczy tych osób, które trwają w złych uczynkach, a nie tych, które żałują za grzechy i poprawiają się. Dlatego też, jeśli ktoś dopuścił się niedozwolonego kontaktu płciowego w przeszłości, a potem zawiera związek małżeński, to nie oznacza to, że ów związek pomiędzy małżonkami jest nielegalny. To zależy od tego, czy winowajca szczerze żałował i czy powstrzymuje się od popełniania ponownie tego samego przestępstwa.

Niniejszy werset w żaden sposób nie sugeruje, że muzułmanin, który zszedł na złe drogi pod względem życia płciowego, może poślubić politeistę, albo że takie małżeństwo jest prawomocne. Idea tego wersetu jest taka, że niedozwolone obcowanie płciowe jest niezwykle złym uczynkiem i że muzułmanin dopuszczający się go nie jest już godzien relacji małżeńskich z ludźmi wspólnoty muzułmańskiej o dobrym charakterze. Wybranie jednak na współmałżonka osoby znanej ze swojej niemoralności płciowej jest grzechem i jest zabronione. ↑
To przykazanie stosuje się również do przypadków, w których kobieta oskarża mężczyznę o dopuszczenie się niedozwolonego kontaktu płciowego. Surowość kary, a także wymóg czterech świadków, choć dwóch świadków wystarczy we wszystkich innych sprawach kryminalnych i cywilnych, ukazują wagę sprawy i mają na celu zapobieżenie próżnemu gadaniu i plotkowaniu na temat honoru i przyzwoitości innych osób. Islam surowo potępia zarówno niedozwolone kontakty płciowe, jak i bezpodstawne oskarżanie. Nawet jeśli ktoś zauważy, że pewna osoba podejmuje niedozwolone kontakty płciowe, to nie powinna takiej informacji rozpowszechniać. Zapobiega to szerzeniu się zepsucia. Jeśli cztery osoby zauważą cudzołóstwo albo jedna (żona lub mąż) ma czterech świadków (którzy widzieli taki postępek), to można poinformować o tym właściwe władze, nie można jednak takiej wiadomości rozpowszechniać. Islam bierze sobie za cel zapewnienie czystości zarówno poszczególnych osób, jak i społeczeństwa.

Należy również zauważyć, że z prawnego punktu widzenia każda osoba jest niewinna, dopóki nie zostanie dostarczony decydujący dowód winy.

Jeśli ktoś żałuje za swe grzechy i poprawia się, oskarżywszy uprzednio niewinną kobietę o niedozwolone kontakty płciowe bez przyprowadzenia czterech świadków, to ta osoba nie jest już traktowana jako grzesznik. Nie unieważnia to jednak przepisanej kary 80 razów, nigdy też nie zostanie od tego człowieka przyjęte żadne świadectwo. Boże przebaczenie i współczucie stosuje się jedynie do stanu grzechu, a nie do stanu prawnego. ↑
Ta procedura zwana jest li’an (przysięga potępienia i wzajemnego wyklinania). Jeśli mężczyzna oskarża swoją żonę o cudzołóstwo, to musi zaświadczyć o tym czterokrotnie i przysiąc na Boga. Za piątym razem musi wezwać przekleństwa Boga na siebie, jeśli kłamie.

Jeśli mąż oskarża swoją żonę albo wypiera się ojcostwa dziecka, małżonka ma prawo odwołać się do sądu i zażądać od męża takiej przysięgi. Pod tym względem jej prawa są takie same, jak męża.

Za czasów Wysłannika, niech będzie z nim pokój i błogosławieństwo, miało miejsce kilka przypadków li’an. Wysłannik wpierw przypomniał mężowi Boże przykazanie i dodał: „Czy jesteś świadomy tego, że Boża kara w życiu wiecznym jest cięższa od kary na tym świecie?” Mężczyzna odparł twierdząco, lecz jego żona stanowczo zaprzeczyła oskarżeniu. W związku z tym Wysłannik poprosił oboje o złożenie przysięgi. Najpierw mężczyzna czterokrotnie przysiągł, że jego oskarżenie jest prawdziwe. Gdy to czynił, Wysłannik ostrzegał: „Bóg wie, że jedno z was z pewnością kłamie. Czyż żadne z was nie okaże skruchy?” Zanim małżonek stwierdził, że jeśli kłamie, to niech dotknie go gniew Boga, obecni ludzie powiedzieli do niego: „Bój się Boga. Kara na tym świecie jest lżejsza od kary w życiu ostatecznym. Piąta przysięga nałoży na ciebie karę Boga”. Mąż złożył piątą przysięgę bez wahania.

Żona przeszła tę samą procedurę. Przed piątą przysięgą nieco się zawahała, lecz stwierdziła: „Nie przyniosę memu plemieniu trwałej niesławy”. Powiedziawszy to, złożyła ostatnią przysięgę.

Wysłannik zarządził pomiędzy nimi separację i postanowił, że dziecko, które niedawno poczęła, będzie znane jako jej dziecko, a nie dziecko jej małżonka (al-Buchari, „Kitab at-Tafsir, Surat an-Nur”, 3). Mąż kobiety i dziecko nie mogli po sobie dziedziczyć. Mogli natomiast dziedziczyć po sobie dziecko i jego matka. Nikt jednak nie miał prawa oskarżać matki o cudzołóstwo ani też nazywać dziecka nieprawowitym.

Jeśli małżonek, który oskarżył swoją żonę o cudzołóstwo, odmawia złożenia przysiąg, ma zostać uwięziony, dopóki nie wyzna, że wniósł fałszywe oskarżenie. Kiedy zaś wyzna swoją winę, ma być ukarany karą za fałszywe oskarżenie (qadhf), wspomnianą w wersecie 4 powyżej. Jeśli żona odmówi złożenia przysięgi, ma zostać uwięziona, aż złoży przysięgi albo wyzna, że popełniła cudzołóstwo. Jeśli to właśnie wyzna, czeka ją kara za cudzołóstwo. ↑
Niniejszy werset przypomina nam, że Religia (i prawo), którą wybrał dla nas Bóg i głosił przez Swojego Wysłannika, została oparta na Boskim Przebaczeniu, Łasce, Współczuciu i Mądrości. ↑
Do piątego roku Hidżry ruch islamski, prowadzony przez Muhammada, osiągnął taki punkt, w którym wszyscy jego przeciwnicy zdali sobie sprawę, że nie będą już zdolni go unicestwić nagą siłą. Wrogie plemiona sformowały jednolity front pod przywództwem Kurajszytów i obległy Medynę, co doprowadziło do tzw. Bitwy Rowu. Kiedy nieprzyjacielskie oddziały musiały się wycofać po czterotygodniowym oblężeniu, Wysłannik oświadczył: „Od tej chwili to my będziemy maszerować na nich, oni nie zdołają nas już zaatakować” (al-Buchari, „Maghazi”, 29).

Ruch islamski czerpał swoją główną siłę ze swych wartości duchowych i moralnych oraz z nieskazitelnego charakteru zwolenników. Mając to na względzie, wróg, kierowany szczególnie przez Hipokrytów z Medyny, zaczął prowadzić zjadliwe i niesprawiedliwe kampanie przeciwko muzułmanom. Owe spiski objawiły się najpierw przy okazji małżeństwa Wysłannika z Zejnab bint al-Dżahsz, rozwiedzionej żony Zajda ibn Harisa, wyzwoleńca Proroka. Wydarzenie to zostało wspomniane w surze al-Ahzab (33:36-38). Wspólne wysiłki mające na celu splamienie czystego charakteru Wysłannika, niech będzie z nim pokój i błogosławieństwo, nie zdały się na nic, tym razem więc oskarżono Aiszę, czystą i ukochaną żonę Wysłannika.

W szóstym roku Hidżry, podczas powrotu z wyprawy do Banu Mustalik, Aisza, która towarzyszyła Wysłannikowi w tej wyprawie, została przez niedopatrzenie pozostawiona w tyle, gdy armia muzułmańska przemieściła się z miejsca, w którym obozowała. Po spędzeniu kilku godzin w samotności, została odnaleziona przez Safłana ibn al-Mu’attala, jednego z Emigrantów, który uczestniczył w bitwie pod Badr i którego obowiązkiem było sprawdzenie, czy nikt i nic nie zostało w tyle. Aisza wsiadła na jego wielbłąda i dołączyli do armii na następnym postoju. Dało to wrogom pod przewodnictwem Abdullaha ibn Umajja ibn Salula (przywódcy Hipokrytów z Medyny) asumpt do wywołania nikczemnego skandalu.

Dopóki muzułmanie zachowują swoją duchową siłę i solidarność, to wszystko, co czyniłby wróg, aby ich pokonać, skończy się ich powodzeniem. Dlatego zdarzenia, które z początku zdają się dla muzułmanów złe, w ostateczności okazują się dla nich dobrymi. Incydent z rzuceniem oszczerstwa na Aiszę, Matkę Wiernych, stał się dla muzułmanów okazją do uzmysłowienia sobie po raz kolejny swojej realnej siły, do zwiększenia solidarności i zdobycia dalszego doświadczenia i wiedzy. Ów incydent posłużył też objawieniu wielu nowych praw dotyczących wzajemnych relacji pomiędzy muzułmanami. ↑
To odnosi się do Abdullaha ibn Ubajja ibn Salula, przywódcy Hipokrytów. ↑
To wyrażenie może być przełożone tak: „Kiedy usłyszeliście o tym, dlaczego wierzący mężczyźni i kobiety nie myśleli dobrze o swoim własnym ludzie?” Wierzący jest dla drugiego wierzącego zwierciadłem. Wiara jest światłem, które oświetla umysł i serce wierzących i które pokazuje im, jak mają reagować w obliczu zdarzeń. Powstrzymuje także wierzącego przed podejmowaniem czynów złych i nieprzyzwoitych. Każdy wierzący powinien więc myśleć o innych wierzących w sposób, w który myśli o sobie samym. Wszyscy wierni stanowią jedno ciało, każdy wyznawca stanowi ucieleśnienie wartości reprezentowanych przez innych wiernych. ↑
Nikt, nawet Wysłannicy Boga, nie są w stanie osiągnąć czystości myśli, wiary, intencji i czynów jedynie na podstawie swych własnych zdolności i wysiłków. Wszystko, co może uczynić człowiek, to szczerze pragnąć czystości i wkładać swój wysiłek w jej osiągnięcie. Bóg wie o każdym, kto ma szczere intencje i kto pragnie osiągnąć czystość, i to On umożliwia ludziom jej osiągnięcie i trwanie w niej. Ludzkość skłania się ku złu, nieprzyzwoitości i błądzeniu i łatwo może zostać pokonana przez Szatana i swe cielesne ja. Z tego względu wszyscy jesteśmy zobowiązani Bogu za każdą z naszych dobrych myśli i każdy z naszych czynów. To z tego względu Bóg przypomina nam czwarty raz w niniejszej surze, że gdyby nie Jego łaska i miłosierdzie, to zostalibyśmy potępieni. Kiedyś Wysłannik, pokój z nim, oświadczył: „Nikt nie może wejść do Raju (jedynie) dzięki własnym uczynkom”. Zapytany, czy dotyczy to również jego, odrzekł, że bez Boskiego Miłosierdzia on również nie wszedłby do Raju (al-Buchari, „Riqaq”, 18). ↑
W przedislamskiej epoce Dżahiliji ludzie wpychali się nawzajem do swoich domów, nie prosząc o pozwolenie i nie pozdrawiając mieszkańców słowami pokoju, lecz tylko mówiąc: „Dzień dobry!” bądź „Dobry wieczór!” Islam zarządził, że każdy ma prawo do prywatności w swoim własnym domu i że nikt nie może wchodzić do cudzego domu bez uprzedniego uzyskania zgody jego gospodarzy. Islam zdecydował też, że właściwym sposobem pozdrawiania ma być: „Pokój z tobą (z wami)”. Należy pytać o pozwolenie wejścia nawet do domu swoich krewnych. Wysłannik, pokój z nim, stwierdził, że można prosić o pozwolenie wejścia nie więcej niż trzy razy. Jeśli brak odpowiedzi, to powinno się odejść.

Islam zabronił również potajemnego zaglądania do cudzych domów, zaglądania do nich z zewnątrz, a także – czytania listów innych ludzi bez zezwolenia. Nie wolno także przysłuchiwać się rozmowom, które odbywają się w obcych domach. ↑
Oznacza to, że należy nie tylko pamiętać o skromności, ale również trzeba unikać eksponowania intymnych części ciała. Części ciała, których mężczyźni nie powinni eksponować przed nikim prócz żony, znajdują się pomiędzy pępkiem i kolanami. Mężczyźni powinni też unikać przebywania nago nawet w domu, sami – ze względu na szacunek wobec aniołów (at-Tirmidhi, „Adab”, 42). ↑
Kobieta nie powinna eksponować przed mężczyznami, którzy mogliby być jej małżonkami, żadnej części swego ciała, za wyjątkiem dłoni i stóp. Według opinii większości uczonych kobieta musi zakrywać swoją twarz, za wyjątkiem oczu. Nie jest zobowiązana zakrywać twarzy w czasie wykonywania rytów hadżu oraz w miejscach takich, jak sąd bądź w czasie zawierania umowy ślubnej. Kobiecie nie wolno także nosić tak cienkich, ciasnych lub przezroczystych ubrań, które by eksponowały jej ciało, ukazując jego kształty. Części ciała, które kobieta jest zobowiązana zakrywać przed innymi wierzącymi kobietami o dobrym charakterze i skromności, znajdują się pomiędzy pępkiem i kolanami. Powinna zakrywać się też w obecności kobiet o słabej moralności. ↑
Wdzięki, które nie mogą być pokazywane, to te części kobiecego ciała, na których ona nosi ozdoby: uszy, nadgarstki i kostki u nóg. Skoro nie powinny być odkrywane w obecności innych, aniżeli osoby wspomniane w niniejszym wersecie, szczególnie jeśli są przyozdobione, to kobiety nie powinny również eksponować żadnych ozdób, czyniących je atrakcyjnymi, jak np. przykuwające wzrok ubrania, biżuteria i kosmetyki.

Uczeni interpretują stwierdzenie tego, co jest widoczne tak, że kobiety nie powinny rozmyślnie prezentować swojej urody i wdzięków. Lecz czasami może się zdarzyć, że zewnętrzne ubranie zostaje na przykład podwinięte przez wiatr, odkrywając rąbek ciała. Wierząca kobieta musi się przed takimi sytuacjami zabezpieczyć. Niektórzy uczeni twierdzą, że przez tego, co jest widoczne należy rozumieć welon, okulary i to, co osłania głowę, a także te części ciała, które kobieta może zachować odkryte, mianowicie: dłonie, stopy i oczy, a także – w razie konieczności – twarz. Są to też noszone na nich ozdoby. ↑
W przedislamskiej epoce Ignorancji kobiety nosiły na głowie opaski, by utrzymywać swoje włosy w koku z tyłu głowy, ukazując jednocześnie szyję i górną część piersi. Niniejszym wersetem Koran nakazał im nosić nakrycie głowy w taki sposób, by zakrywało zarówno głowę, jak i piersi. Po objawieniu tego wersetu wierzącym kobietom doszło do tego, że te natychmiast odrzuciły swoje przezroczyste szaty i welony i sporządziły sobie welony z grubego materiału, nosząc je tak, by zakrywały w pełni głowę i piersi (Abu Daud, „Kitab al-Libas”, 32). ↑
To nie jest przymus. Małżeństwo zależy od wyboru człowieka. Jeśli jednak jakaś osoba pragnie zawrzeć związek małżeński, lecz nie ma ku temu wystarczających środków, to odpowiedzialni za nią krewni bądź – jeśli nie ma krewnych – państwo, winni wspomóc ją w tej sprawie. ↑
Wysłannik Boży, niech będzie z nim pokój i błogosławieństwo, powiedział: „O, młodzieży! Ci spomiędzy was, których stać na to, niech się żenią, albowiem to pomoże wam odwracać wzrok i umożliwi zachować niewinność. Kto zaś nie może sobie pozwolić na małżeństwo, niech pości, gdyż post stępia namiętność” (Buchari, „Kitab an-Nikah”, 2). Powiedział również: „Są trzy rodzaje muzułmanów, którym Bóg zobowiązał się pomagać: ten, który zawiera związek małżeński, aby zachować swoją niewinność; ten, kto zawiera umowę, aby wykupić swoją wolność i szczerze zamierza (za nią) zapłacić; ten w końcu, kto wyrusza drogą Boga na dżihad” (at-Tirmidhi, „Fadail al-Dżihad”, 20). ↑
Ten typ umów dotyczy też jeńców wojennych.

W tym miejscu uważam za pożyteczne przytoczenie słów Fethullaha Gülena, dotyczących ogólnych aspektów społecznego systemu islamu:

„Wielkie znaczenie w tych nakazach ma to, że obowiązki powierzone nowoczesnym państwom są tymi, które islam odnosi do społeczeństwa i klasyfikuje ze względu na ważność kolejno jako: absolutnie konieczne, względnie konieczne oraz zalecane do wykonania. Koran zawiera takie fragmenty: „O wy, którzy wierzycie! Przybywajcie wszyscy, całkowicie poddani Bogu” (2:208); „O wierzący! Wydajcie (na sprawę Boga i dla potrzebujących) z czystych, zdrowych rzeczy, które uzyskaliście, i z tego, co wytworzyliśmy dla was z ziemi” (2:267); „A jeśli chodzi o te wasze kobiety, które popełnią czyn nieprzyzwoity (niedozwolone kontakty seksualne), to musi być czterech męskich świadków spośród was, którzy (widzieli je podczas popełniania owego uczynku i) zaświadczą przeciwko nim”(4:15); „Bóg nakazuje wam, byście przekazywali powierzone dobra osobom do nich uprawnionym (a także wypełniali ciążące na was powinności publiczne i zawodowe), a jeśli sprawujecie sądy między ludźmi, to sądźcie według sprawiedliwości” (4:58); „O wy, którzy wierzycie! Podtrzymujcie sprawiedliwość i nieście ją, dając w Imię Boga świadectwo prawdzie, nawet jeśli będzie to (świadectwo) przeciwko wam samym, rodzicom bądź dzieciom” (4:135); „A jeśli oni (nieprzyjaciele) skłaniają się ku pokojowi, to skłaniaj się do niego także ty i złóż swą ufność w Bogu” (8:61); „O wy, którzy wierzycie! Jeśli jakiś zły człowiek przyniesie wam wiadomość (która wymaga podjęcia pewnych działań), sprawdźcie ją starannie (zanim uwierzycie i stosownie do niej postąpicie), byście nie zranili ludzi nieświadomie, a potem nie żałowali tego, co uczyniliście” (49:6); „Jeśli dwie grupy wiernych zaczną ze sobą walczyć, ustanawiajcie pomiędzy nimi pokój (i działajcie natychmiast)” (49:9). Mówiąc krótko, Koran zwraca się do całego społeczeństwa i wyznacza mu niemal wszystkie te obowiązki, które powierza się nowoczesnym państwom.

Ludzie współpracują ze sobą, dzieląc się tymi obowiązkami i ustanawiając zasadnicze instytucje, konieczne do ich wykonywania. Z tychże instytucji składa się rząd. Islam zaleca taki rząd, który jest oparty na umowie społecznej. Ludzie wybierają rządzących i ustanawiają radę do dyskusji spraw wspólnych. Społeczeństwo jako całość uczestniczy w sprawdzaniu rządu. Szczególnie za rządów pierwszych czterech kalifów (632-661) wspomniane powyżej podstawowe zasady rządu były w pełni przestrzegane. Po śmierci Alego system polityczny został jednak przekształcony w sułtanat ze względu na konflikty wewnętrzne i warunki globalne owego czasu. Przeciwnie do tego, co miało miejsce w czasie kalifatu, władza w sułtanacie przechodziła z jednej osoby na drugą w rodzinie sułtana. Pomimo tego, że nie odbywały się już elekcje, społeczeństwa zachowały pozostałe wartości.

Islam jest religią otwartą. Jest oparty na wierze w jednego Boga – Stwórcę, Pana, Żywiciela i Administratora wszechświata. Islam jest bowiem religią całego uniwersum. Oznacza to, że cały wszechświat przestrzega zasad ustanowionych przez Boga, tak więc wszystko we wszechświecie jest „muzułmańskie”. Nawet ta osoba, która odrzuca wiarę w Boga bądź jest wyznawcą innej religii, jest siłą rzeczy muzułmaninem pod względem swej egzystencji fizycznej. Poprzez całe swoje życie, od etapu embrionalnego aż do obrócenia się ciała w proch po śmierci, każda tkanka mięśni, każda część ciała podąża drogą wyznaczoną przez Boże prawo. Dlatego też w islamie Bóg, natura i ludzkość nie są ani dalekie od siebie, ani sobie obce. To Bóg obwieścił Siebie ludzkości poprzez przyrodę i samą ludzkość. Przyroda i ludzkość są dwiema księgami stworzenia, poprzez które znane jest każde słowo Boga. To prowadzi ludzi do spoglądania na wszystko jako na własność tego samego Pana, do którego należą oni. Nic we wszechświecie nie jest zatem obce. Sympatia, miłość i służba (muzułmanina) nie ogranicza się do ludzi określonej rasy, koloru skóry czy narodowości. Prorok podsumował to w swoim nakazie: „O, słudzy Boga, bądźcie dla siebie braćmi (i siostrami)!”

Kwestią oddzielną, lecz równie ważną, jest to, że islam uznaje natchnione przez Boga religie, które przyszły przed nim. Uznaje wszystkich Proroków i Księgi zesłane do różnych ludów w różnych epokach dziejów. Nie tylko zresztą je uznaje, lecz też traktuje wiarę w nie jako zasadniczy warunek bycia muzułmaninem. Islam uznaje zasadniczą jedność wszystkich religii. Muzułmanin jest w tym samym czasie prawdziwym zwolennikiem Abrahama, Mojżesza, Dawida, Jezusa i wszystkich innych Proroków hebrajskich. Ta wiara tłumaczy, dlaczego zarówno chrześcijanie, jak i żydzi zachowali swoje prawa religijne pod rządami muzułmańskimi poprzez dzieje.

Islamski system społeczny ma na celu ukształtowanie szlachetnego społeczeństwa i uzyskania aprobaty Boga. Za fundament życia społecznego uznaje prawo, nie siłę. Wrogość nie jest akceptowana. Stosunki międzyludzkie muszą być oparte na wierze, miłości, wzajemnym szacunku, pomocy i zrozumieniu, nie zaś na konflikcie i podążaniu za własnymi interesami. Edukacja społeczna zachęca ludzi do podążania za wzniosłymi ideałami i szukania doskonałości, a nie do zaspokajania swoich pragnień. Dążenie do prawości wymaga jedności, cnoty przynoszą wzajemne wsparcie i solidarność, a wiara zapewnia braterstwo. Zachęcanie duszy do osiągnięcia doskonałości przynosi szczęście w obu światach. (A Comparative Approach, SAIS Review, vol. XXI, no. 2, 136-137). ↑
To jeden z wieloznacznych i alegorycznych wersetów koranicznych. Doczekał się licznych interpretacji. Należy przede wszystkim pamiętać o tym, że Istota Boga albo Istota Boska jako taka nie może zostać poznana, gdyż nikt i nic nie jest do Niego podobne. On jest poza wszystkim tym, co o Nim pomyślimy. Z tego też względu Bóg w Koranie przedstawia nam Swe działania i tworzy alegorie, ażeby udzielić nam nieco „wiedzy” (ma’rifa) o Sobie, Swych Atrybutach i Imionach. Działania prowadzą do Imion, a Imiona do Atrybutów.

Jak wiemy, światło pojawia się samo i sprawia, że inne przedmioty stają się widzialne. Światło oznacza również istnienie, oświecenie i wiedzę w przeciwieństwie do niebytu, ciemności i niewiedzy. Tak więc niniejszy werset sugeruje, że Bóg jest Jedynym, który istnieje z Siebie i przez Siebie, całkowicie niezależnie od wszystkich innych istot. Cokolwiek istnieje prócz Niego – zawdzięcza swe istnienie i trwanie Jemu.

Dalej, Światłość to jedno z Imion Boga. Wszystkie światła wszechświata stanowią manifestację tego Imienia. Niniejszy werset oznacza zatem, że to Bóg stworzył światło i oświetla wszystko, co znajduje się we wszechświecie.

Wreszcie z konkluzji zawartej w zakończeniu wersetu można wnosić, że wiedza jest światłem i źródłem oświecenia intelektualnego. Wszelka wiedza ma swe źródło w Wiedzy Boga. W odniesieniu do Boga Jego Istnienie i Wiedza są pod pewnym względem tożsame. Nawet gdyby nie było nikogo, kto wiedziałby o Bogu, to On sam wie o Sobie i jest Siebie Świadom. Niektórzy uczeni muzułmańscy, jak na przykład Bediüzzaman Said Nursi, są zdania, że istnienie, życie, wypływa z Jego Wiedzy i kończy się w niej. Wiedza jest zatem światłem. To także dzięki wiedzy możemy osiągnąć prawdziwą wiarę, która oświeca serca. Prawdziwa wiedza zapewnia ludziom przewodnictwo i podążanie Prostą Ścieżką, a jej głównym źródłem jest Objawienie. Prawdziwe Oświecenie człowieka możliwe jest jedynie dzięki Objawieniu zawartemu w Słowie Bożym, jakim jest Szlachetny Koran, a każda „wiedza”, która występuje przeciwko Objawieniu, jest ciemnością i powoduje ciemność.

Jak już zostało wspomniane wcześniej, nie można poznać Istoty Boga, gdyż jest On nieporównywalny do czegokolwiek we Wszechświecie i jest Nieskończony i niczym nieograniczony. Możemy uzyskać nieco wiedzy o Nim poprzez Jego dzieła, które ujawniają się zza zasłony przypadkowości albo „praw przyrody”, które w rzeczywistości są tylko nazwą sposobów, w jakie On powoduje zdarzenia we wszechświecie. Dlatego w metaforze szkła, kryształu i lampy możemy dojrzeć tę zasłonę.

Sama metafora wskazuje na naszą współczesną elektryczność i lampy elektryczne. Tak sądzą uczeni muzułmańscy zajmujący się obecnie interpretacją Koranu. Energia elektryczna jest widzialna i daje światło za pomocą żarówek, a Boskie Światło manifestuje się poprzez efekty Swego działania za pomocą wspomnianej zasłony. Energia może stanowić przykład dla zyskania nieco wiedzy o Boskim Świetle.

W przeszłości światło otrzymywano głównie z lamp opalanych oliwą z oliwek, a najjaśniejszą lampę uzyskiwano zapalając oliwę pochodzącą z drzewa oliwnego, które rosło w miejscu otwartym i na wzniesieniu, i było nasłoneczniane nie tylko rankiem, ale też po południu i w ciągu dnia. Dlatego stwierdzenie: ani ze Wschodu ani z Zachodu, odnosi się do intensywności światła lampy, w której użyta została oliwa z takiego właśnie drzewa, nieograniczonego kierunkiem. Sugeruje również, że Światło Boże nie promieniuje z materii ani nie należy do wszechświata. To światło metafizyczne i żarzy się bez potrzeby rozpalania za pomocą ognia. Podobnie Objawienie jako źródło wiedzy i islamu, który ukształtowało, nie należy do nikogo innego, jak tylko do Boga. To czyste światło pochodzące od Boga, które oświeca serca i umysły ludzkości. ↑
Choć wielu komentatorów Koranu interpretowało słowo domy w wersecie 36 jako meczety, to właściwsze jest rozumienie takie, że oznacza ono domy, które wierni wznoszą, aby w nich wspominać Boga, studiować jego religię i służyć Jego sprawie. Termin domy użyty został w formie nieokreślonej. Nie mogą to być meczety, które też nie są ukryte przed ludzkimi oczami. Poza tym werset dla których Bóg dał zaopatrzenie i nakazał, ażeby zostały wzniesione i by cieszyły się poważaniem; i w których wspominane i wzywane jest Jego Imię sugeruje, że są lub będą budowane w czasie, gdy wierni są (będą) dokładnie obserwowani i spotkają się z wielką presją w praktykowaniu swojej religii i służeniu Bożej sprawie. W meczetach wierni zbierają się pięciokrotnie w ciągu dnia, aby wysławiać Boga, a nie tylko rano i wieczorem. W domach wspomnianych w tym wersecie zbierają się, aby chwalić Boga i wysławiać Jego Imię, wyróżniający się wierni, oddani Bożej sprawie, których nie odciągają od modlitwy doczesne zajęcia.

Jeśli wersety te są rozważane w świetle tego, co Bóg powiedział Mojżeszowi i Aaronowi w 10:87, to ich prawdziwe znaczenie staje się jaśniejsze:

„Objawiliśmy Mojżeszowi i jego bratu: ‘Wyznaczcie domy dla swego ludu w Egipcie (jako miejsca schronienia i zbierania się dla sprawy Boga) i (jako cała wspólnota) uczyńcie swe domy miejscami zwracania się do Boga, i wykonujcie przepisane (wam) modlitwy w zgodzie z ich warunkami. I (o, Mojżeszu) głoś dobrą nowinę wiernym!’” ↑
Skoro Bóg jest Niezależny od niczego i czyni, cokolwiek zechce, to nie jest nigdy zobowiązany do czynienia czegokolwiek zgodnie z ludzkimi życzeniami, włączając w to nagradzanie za dobro i karanie za zło. Jednakże ze względu na Jego absolutną sprawiedliwość, On nagradza tych, którzy wierzą i czynią dobre uczynki, karze zaś tych, którzy nie wierzą i czynią złe uczynki. Innymi słowy, Bóg traktuje ludzi tak, jak na to zasługują. On jest jednak także Współczujący, Przebaczający i jest Dawcą wszystkiego. Przebacza zatem i odpuszcza wiele win Swoich sług, ale też nagradza ich bardziej niż na to zasłużyli. Nie oznacza to, że traktuje wszystkich wiernych w taki sam sposób. Wierni różnią się pomiędzy sobą pod względem poziomu, głębi i szczerości wiary, uczynków, czystości intencji i oddania Bożej sprawie. Wszystkie te czynniki sprawiają, że nagrody są różnorodne, poza tym zaś Bóg ma swobodę w nagradzaniu, kogo zechce, skoro oddał każdemu sprawiedliwość. ↑
Metafory tutaj przedstawione ilustrują stan, w jakim znajdują się niewierni. Ich uczynki, choć zdają się przynosić im przez pewien czas korzyści na tym świecie, to powiększają jedynie ich stratę i cierpienie zarówno na ziemi, jak i w Wieczności. Ponadto jak długo istnieją wierni, których umysły i serca zostały rozświetlone światłem Boga i którzy walczą o Jego sprawę szczerze, tak długo będą oni ostatecznie zwyciężać, bez względu na to, czego by nie czynili niewierni, aby zatrzymać i zapobiec rozprzestrzenianiu się tego światła. To, co niewierzący zwą oświeceniem, jest tylko ciemnością w ciemności; są odziani w zasłony ciemności i nie potrafią odnaleźć drogi do prawdziwego zbawienia i pomyślności. ↑
Objaśnienie tego stwierdzenia, zob. 15:22, przyp. 6. ↑
Niniejszy werset objaśnia zadziwiające działanie Boga, który zsyła deszcz i grad z nabrzmiałych chmur, będących Jego cudem i jednym z najbardziej zadziwiających znaków Jego miłosierdzia. Atomy chmur są rozproszone w atmosferze, a potem, na rozkaz Boga, kształtują się w chmurę niczym oddziały na sygnał trąby. Potem, jak małe oddziały zbierające się z różnych kierunków, aby sformować armię, Bóg łączy chmury, aby umożliwić zamknięcie obwodu elektrycznego pomiędzy nimi. On sprawia, że chmury, obładowane deszczem bądź śniegiem, spuszczają wodę życia dla pożytku wszystkich żywych istot na ziemi.

Deszcz nie spada bez powodu. Kiedy atmosfera jest jasna i nie da się dostrzec żadnej chmury, podobne do gór kształty gromadzą się w olbrzymie chmury, gdyż Ten, który zna wszystkie żywe istoty i ich potrzeby, zbiera je, aby zesłać deszcz. Te zjawiska związane są z kilkoma Bożymi Imionami: Wszechmogący, Wszechwiedzący, Rozporządzający, Wspomożyciel i Ożywiciel. ↑
Jedno ze znaczeń tego wersetu jest takie, że pierwotną materią stworzenia było coś płynnego: eter, wodór albo olbrzymia chmura gazów płynnych itp. Bóg uczynił eter źródłem atomów, z których stworzył wszystkie rzeczy i wszystko umieścił w „oceanie” eteru. Inne znaczenie jest takie, że woda sama powstaje z dwóch gazów. Jej opary wydostają się z ziemi, gęstnieją, a następnie powracają jako deszcz, by przygotować środowisko przyjazne dla życia.

Dalsze objaśnienia zob. sura 2:74, przyp. 78; sura 21:30, przyp. 3; sura 23:18, przyp. 5. ↑
Podobne nakazy dotyczące wiary w Boga i posłuszeństwa wobec Niego i Jego Wysłannika, zob.: 4:60-65. Szczególnie znaczący pod tym względem jest werset 65: Lecz nie! Na twojego Pana, oni nie uwierzą (prawdziwie), dopóki nie uczynią cię sędzią każdego sporu pomiędzy sobą i nie znajdą w swoich sercach najmniejszej dokuczliwości odnośnie do tego, co rozstrzygnąłeś. I (wtedy) w pełni się poddadzą. ↑
To i inne, podobne stwierdzenia (np. werset 47, wyżej) stanowią, że Wysłannik wydaje nakazy i zakazy w sprawach innych niż zawarte i objaśnione w Koranie, i – poprzez to – odnoszą się do Sunny jako oddzielnego źródła prawa muzułmańskiego. W innym przypadku zostałoby zapewne powiedziane: „Bądźcie posłuszni Bogu i Wysłannikowi”, bez powtarzania „bądźcie posłuszni” przed wspomnieniem o Wysłanniku (szczegółowe wyjaśnienie zob. 4:59, przyp. 13). ↑
Modlitwa, datki na dobroczynność (zakat) i posłuszeństwo względem Wysłannika co do wszystkich aspektów jego Posłannictwa (a przez to wierność Sunnie) stanowią najistotniejsze warunki, jakie należy spełnić, ażeby zasłużyć na objęcie obietnicą zawartą w poprzednim wersecie oraz aby zasłużyć na przyrzeczony stan. ↑
Zastanawiając się nad tym nakazem, powinniśmy zwrócić uwagę na to, jak wielkie znaczenie islam przydaje wzajemnej pomocy, solidarności i braterstwu, które stara się ustanowić pomiędzy muzułmanami. ↑
Kiedy tylko muzułmanie wzywani są we wspólnej sprawie, nie powinni nigdy zawieść; zawsze muszą odpowiedzieć na wezwanie. Nie wolno im też odejść bez zgody władcy, rządzącego. Jeśli zaś ktoś z nich ma powód do odejścia, to musi być on prawdziwy i ważny, i również tym razem nie powinni odejść bez pozwolenia. Rządzący albo przywódca jest w pełni uprawniony do tego, ażeby takiego pozwolenia udzielić – wedle swego rozeznania. ↑
Próba, która ma dotknąć nieposłusznych nakazom Wysłannika, a po nim – jego następców, ma wiele form i aspektów. Jest to, na przykład, jarzmo niesprawiedliwych i tyrańskich władców; niezgoda, chaos i wojna domowa; degeneracja moralna, a także utrata władzy, mocy. ↑