SURA 89

AL-FADŻR (BRZASK)

Okres mekkański

W Imię Boga Miłosiernego, Współczującego!

Na brzask
I na dziesięć nocy^[1],
Na parzyste i nieparzyste^[2],
I na noc, gdy odbywa podróż (ku końcowi)^[3].
Czyż nie ma w tym uroczystej przysięgi dla tego, kto ma rozum (by rozważał i by rozum poprowadził go ku prawdzie, i by trzymał się z dala od zła)?
Czyż nie widziałeś tego i nie zastanawiałeś się nad tym, jak twój Pan postąpił z (plemieniem) Ad,
(Ludem) Iram, posiadającym gmachy z wieloma kolumnami,
Czegoś podobnego nie stworzono na ziemi?
I z (plemieniem) Samud, które wyrąbało skały w dolinie (by budować sobie domostwa)?^[4]
I z Faraonem, który miał straszliwe fortece?
(Wszyscy) oni buntowali się (i przekraczali wszelkie granice) w krajach (w których żyli);
I powiększali w nich na wszelkie sposoby chaos i zepsucie.
Dlatego twój Pan sprawił, że rozwiązał się nad nimi bicz z karą (dotykając ich różnorako)^[5].
Zaprawdę, twój Pan stoi zawsze na straży (rodzaju ludzkiego i rozlicza według błogosławieństw, którymi go obdarza).
Przeto człowiek, gdy Pan poddaje go próbie, obsypując łaskami, mówi: „Mój Pan obdarzył mnie zaszczytem”.
Kiedy jednak Pan doświadcza go, ograniczając mu środki do życia, wtedy mówi: „Mój Pan mnie poniżył”^[6].
Zaiste, nie! Wy (ludzie) nie traktujecie sierot z uprzejmością i szczodrością;
Nie zachęcacie się wzajemnie do nakarmienia potrzebującego^[7].
I zjadacie dziedzictwo (należące do was lub kogoś innego) z chciwością (nie zważając, czy jest to dozwolone, czy też zabronione);
I miłujecie bogactwo, żywiąc dla niego i jego gromadzenia bezgraniczną żarliwość.
Zaiste, nie! Kiedy ziemia zostanie zmiażdżona na pył, uderzenie za uderzeniem;
I przybędzie twój Pan (odkryje Swoją Moc i Majestat), i aniołowie przybędą – szereg za szeregiem;
Owego Dnia zostanie przybliżone Piekło; owego Dnia człowiek zrozumie (co znaczy być obdarzonym łaską i jak powinien był na nią odpowiedzieć), lecz w czym pomoże mu (wtedy) to zrozumienie?
On powie: „O, gdybym przygotował (jakieś dobre uczynki) dla mojego życia (przyszłego)!
Owego Dnia nikt nie będzie mógł karać tak, jak On.
I (owego Dnia) nikt nie będzie mógł skrępować tak, jak On (uczyni to z grzesznikami).
(Lecz do sprawiedliwego Bóg powie:) „O ty, duszo uspokojona (zadowolona z prawd wiary, Boskich przykazań i traktowania przez Niego stworzeń)!
Powróć do swego Pana zadowolona (ze swego Pana i z tego, jak On ciebie traktuje) i taka, w której ma On upodobanie.
Wejdź zatem pomiędzy Moje sługi (w pełni szczęśliwa ze swojej posługi dla Mnie)!
I wejdź do Mojego Raju”.

W wyrażeniu dziesięć nocy werset odnosi się do ostatnich dziesięciu nocy świętego Miesiąca Ramadanu albo do dziesięciu pierwszych nocy zu’l-hidżdża – miesiąca pielgrzymek. Może też odnosić się do obu. Podczas każdej z tych dziesięciu nocy czas, gdy Bogu oddaje się cześć, ma szczególne znaczenie, a po nim następuje święto religijne. Dlatego brzask w wersecie pierwszym, poza tym, że odnosi się do brzasku każdego nowego dnia, może implikować w szczególności brzask owych świąt. Oprócz tych znaczeń dziesięć nocy i brzask wskazują na to, że ciemne okresy w życiu jednostki i społeczności, jak by długie nie były, zwykle kończą się nowym, szczęśliwym dniem. Te wersety nawiązują też do faktu, że – jak zostało wskazane w surze al-Muzzammil (73:2-6) – cześć oddawana Bogu nocą ma szczególną skuteczność na tle innych przejawów ludzkiego wysiłku duchowego i daje asumpt do duchowego przebudzenia (brzasku). ↑
Prócz innych możliwych znaczeń, takich jak miesiące kalendarza księżycowego (muzułmańskiego), które kończą się liczbą parzystą albo nieparzystą, oraz faktu, że ostatnia, trzecia część ramadanu składa się z dziesięciu, a czasem dziewięciu dni, wyrażenie to obejmuje również wszystkie otulone nocą stworzenia, nad którymi budzi się dzień. ↑
Noc ma swoje własne cechy i biegnie swoim własnym trybem. Jak długa by jednak ona nie była, z pewnością dobiegnie swego końca, a słońce wzejdzie i będzie promieniować swoim światłem. Skoro zatem Boże światło (islamu) zaczyna ukazywać się na horyzoncie ludzkości, to bliski jest kres nocy, zarówno dla poszczególnych osób, jak i dla społeczności. ↑
O ludach ‘Ad i Samud zob. sura 7:65-79, przyp. 16-17, sura 11:50-68, sura 26:123-58. ↑
Rodzaje kar, które nawiedziły plemię ‘Ad, zob. sura 7:72, sura 11:58, sura 23:27, sura 26:120, sura 69:77, oraz plemię Samud, zob. sura 7:78, sura 11:67, sura 15:83, sura 69:5, a także Faraona, zob. sura 10:90, sura 20: 77-78, sura 26:65-66. ↑
Oznacza to, że w poprzednim przypadku (werset 15), uważa on, iż jest wart łaski, jaką obdarza go Bóg i nie sądzi, że jest poddawany próbie mającej na celu stwierdzenie, czy będzie wdzięczny. W drugim przypadku (werset 16) zarzuca Bogu niesprawiedliwość i nie sądzi, że jest poddawany próbie cierpliwości, która stanowi przygotowanie do nagrody, jaką mógłby zostać w zamian obdarowany. ↑
Bogactwo lub bieda nie powinny być traktowane jako powód do pychy ani też wstydu. Darowane przez Boga obfite lub skąpe dobra stanowią sposób doświadczania ludzi. W każdym razie tym, co powinna czynić istota ludzka, jest przyznanie, że wszystko, co ma, pochodzi od Boga i stanowi dobrodziejstwo. Człowiek powinien za to Bogu dziękować, natomiast w okolicznościach, w których cierpi biedę, winien okazać cierpliwość, bez narzekania. Honor i cnota mieszczą się w okazywaniu wdzięczności Szczodremu Panu oraz w pomaganiu potrzebującym. ↑